Nieuws
EIB: Wkb maakt bouwtoezicht intensiever, kleine projecten duurder
Het EIB evalueerde twee jaar Wkb: meer bouwtoezicht, gemiddeld 50 euro duurder per woning, maar circa 7.500 euro extra bij één woning.
Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) publiceerde op 28 oktober 2026 een evaluatie van de eerste twee jaar van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het onderzoek, in opdracht van de waarborginstellingen Woningborg en SWK, concludeert dat het toezicht op nieuwbouw in gevolgklasse 1 intensiever is geworden. Voor projecten met meer dan vijf woningen is het toezicht efficiënter, voor zeer kleine projecten stijgen de kosten sterk. Het onderzoek gaat over toezicht en kosten, niet over AI.
- Het EIB sprak voor de evaluatie met 40 partijen uit het Wkb-stelsel, waaronder bouwers, gemeenten, kwaliteitsborgers en verzekeraars. Het rapport is op 28 oktober 2026 gepubliceerd in opdracht van Woningborg en SWK.
- Gemiddeld over alle woningen is het nieuwe stelsel volgens het EIB licht duurder dan gemeentelijk toezicht: 50 euro per woning. Bij één woning is het circa 7.500 euro duurder, bij één op de tien woningen als referentiewoning circa 1.500 euro goedkoper.
- Het EIB beveelt onder meer een betere koppeling aan tussen het digitale dossier van de kwaliteitsborger en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
Wat zegt de EIB-evaluatie over de Wkb?
De Wkb geldt sinds 1 januari 2024 voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Het toezicht op de bouwtechnische eisen ging daarmee van gemeenten naar private kwaliteitsborgers. Het EIB noemt in zijn nieuwsbericht van 28 oktober 2026 het toezicht intensiever, vooral bij aannemers zonder eigen kwaliteitssysteem.
Het EIB baseert zich op gesprekken met 40 partijen en op bestaande cijfers uit onder meer monitoring van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) en Arcadis. Het geeft zelf aan dat nog niet empirisch vast te stellen is of de uiteindelijke bouwkwaliteit is gestegen.
- Kwaliteitsborgers kwamen in 2025 gemiddeld 2,4 keer per bouwwerk op de bouwplaats.
- Volgens Arcadis werden bij 85 procent van de projecten afwijkingen in het ontwerp gevonden en bij 75 procent afwijkingen tijdens de uitvoering.
- In 2025 werden bouwmeldingen gedaan voor ongeveer 12.000 woningen, circa 40 procent van de jaarlijkse grondgebonden woningbouw.
Wat kost de Wkb per woning?
De kosten hangen af van het aantal woningen per project. Het EIB rekent met het aantal woningen dat als referentiewoning wordt getoetst. Per saldo is het stelsel gemiddeld over alle woningen 50 euro per woning duurder dan het gemeentelijk toezicht, terwijl de bouwleges in 2025 gemiddeld 2.500 euro per grondgebonden woning lager uitvielen dan in 2023.
| Situatie | Verschil met gemeentelijk toezicht (volgens het EIB) |
|---|---|
| Eén woning per project | circa 7.500 euro duurder |
| Elke tweede woning getoetst | circa 2.500 euro duurder |
| Eén op de vijf woningen getoetst | circa 500 euro goedkoper |
| Eén op de tien woningen getoetst | circa 1.500 euro goedkoper |
Volgens vakblad Aannemer kost de kwaliteitsborger bij een individuele woning gemiddeld 5.000 euro en komt het totaal inclusief de aannemer op circa 10.000 euro, voordat de lagere leges worden afgetrokken.
Wat betekent dit voor bouwbedrijven?
Voor aannemers die kleine projecten of losse woningen bouwen, is de kostenstijging het belangrijkste punt uit het onderzoek. Aannemers van series van meer dan vijf woningen profiteren volgens het EIB van efficiënter toezicht. Dat geldt voor de gemiddelden uit dit onderzoek, niet automatisch voor elk bedrijf.
Het EIB noemt ook de koppeling tussen het digitale dossier van de kwaliteitsborger en het DSO als verbeterpunt. Het dossier bevat onder meer actuele ontwerptekeningen en projectinformatie die het bouwbedrijf aanlevert. Hoe je dat dossier met AI sneller op orde brengt, staat in het artikel Wkb-dossier op orde met AI. Het EIB-rapport zelf onderzoekt geen AI-toepassingen, dus dat verband is van de redactie.
Wat je nu kunt doen
Reken per project na hoeveel woningen als referentiewoning worden getoetst en wat dat de kwaliteitsborger en je eigen uren kost. Kijk daarnaast hoeveel tijd je team kwijt is aan het verzamelen en aanleveren van documentatie voor het dossier.
Veelgestelde vragen
Is de Wkb duurder dan gemeentelijk toezicht?
Gemiddeld over alle woningen is de Wkb volgens het EIB licht duurder: 50 euro per woning. Bij zeer kleine projecten is het verschil groot, bij één woning circa 7.500 euro. Bij grotere projecten kan het stelsel goedkoper uitvallen.
Zegt het EIB-onderzoek iets over AI?
Nee. Het EIB-bericht en het vakblad dat erover schrijft noemen AI niet. Het rapport noemt wel het digitale dossier van de kwaliteitsborger en de koppeling met het DSO.
Het Wkb-dossier met minder zoekwerk
Kwaliteitscontrole en dossieropbouw kosten uren. Bekijk wat automatische kwaliteitscontrole met AI voor één project kan opleveren.
Bronnen
- Wkb zorgt voor intensiever bouwtoezicht, EIB, 28 oktober 2026
- Evaluatie Wet kwaliteitsborging, ervaringsfeiten van twee jaar Wkb (rapport), EIB, 28 oktober 2026
- Wkb verscherpt bouwtoezicht, maar maakt kleine projecten fors duurder, Aannemer, 28 oktober 2026
Dit nieuwsbericht is opgesteld met hulp van AI, op basis van de genoemde bronnen (stand 1 november 2026). De redactie controleert elk nieuwsbericht voor publicatie. Het geeft een algemeen beeld en is geen advies voor een specifiek project. Lees hoe de redactie werkt.
Over AI voor de Bouw
AI voor de Bouw is het bouwteam van DataNorth AI uit Groningen. We helpen bouwbedrijven, installateurs en ontwikkelaars om AI praktisch in te zetten. Van tender tot oplevering.